παρα-κείμενα

ΤΟ ΛΕΥΚΩΜΑ

Βίοι φυγόκεντροι
μιας περιπλάνησης τυφλής στην περιφέρεια
αναλωμένοι χρόνοι
σ' ένα απροσπέλαστο παρόν που δε λυτρώνει

ξεφυλλίζοντας το λεύκωμα με τις φωτογραφίες
το θρόισμα των σελίδων του
χρόνος πάνω σε χρόνο
το πρόσωπο σου αλλάζοντας
μιας μεταμόρφωσης αργής
βλέμμα πάνω σε βλέμμα
σ' ένα παλίμψηστο πυκνό
στοιβάδες λήθης εύθρυπτης
η μια πάνω στην άλλη
αφήνοντας να εξέχουν
φωτογραφίες πρόσφατες
που εντός τους μετατοπίζεσαι
στην άκρη της εικόνας
σαν από μια φυγόκεντρο
που τείνει να σ' αφαιρέσει
σβήνοντας κάθε ίχνος σου
μέχρι που φτάνοντας στην τελευταία σελίδα
που μένει πάντα αδειανή
σαν άδεια φωτογραφία
ο χρόνος αποσύρεται στο ανυπόστατο παρόν
το πάντοτε ήδη παρελθόν
το πάντοτε ακόμη μέλλον
το λεύκωμα καταλήγοντας σ' ένα ανείπωτο λευκό
σε ένα «τώρα» άμορφο
αμέτοχο στη διαδοχή
φτερό ξεκολλημένο απ' του καιρού τη φτερωτή
ακτίνα απ' το κέντρο της σπασμένη
μα όχι επιζήμια
στη ρόδα που γυρίζει το ίδιο όπως και πριν
ειρκτή μιας περιπλάνησης
τυφλής
στην περιφέρεια

Βασίλης Ντόκος
-Ποίηση, τ.13-


Η ΠΗΝΕΛΟΠΗ ΓΡΑΦΕΙ

Είναι περισσότερο κι από βέβαιο: δε νιώθω την απουσία σου.
Πέρασα όλο το απόγευμα βάζοντας τάξη στα χαρτιά σου,
Διαβάζοντας τα πέντε γράμματα που μου έστειλες
Την εβδομάδα που χάσαμε: εσύ στο Alentejo,
Κι εγώ κάτω από το νερό. Μετά, πότισα τα τριαντάφυλλα
Που άφησες στον κήπο. Πάντα μόνη και χωρίς
Να κλαψουρίζω για την κατάστασή μου (γιατί δε σε έχω ανάγκη),
Έβαλα το δίσκο της Chavela που μου έδωσες τα Χριστούγεννα
Κι άρχισα να ετοιμάζω το φαγητό της αρεσκείας σου.
Μαγειρεύοντας χάνω την όρεξή μου, γι' αυτό
Άνοιξα ένα μπουκάλι κόκκινο κρασί και δε μου στοιχίζει
Να σου εξομολογηθώ ότι δε νιώθω την απουσία σου.
Κατά τις δέκα, υποχρεώθηκα να αρνηθώ
Δύο προσκλήσεις για έξοδο (επικαλέστηκα ανδροφοβία).
Κι αυτή τη στιγμή κόβω το πρόσωπό σου
(Δε μου λείπεις) από τη φωτογραφία
Που είμαστε οι δυο μας και που φύλαγα.
Είναι ένας τρόπος να τιμωρήσω στο χαρτί
Την ανίκανη ηλίθια που σ' άφησε να φύγεις.

José Miguel Silva
*μτφ: Γιάννης Σουλιώτης
-Ανθολογία Πορτογαλικής Ποίησης-


ΤΑ ΠΟΡΤΟΚΑΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΚΡΑ ΤΟΝ ΟΧΤΩΒΡΗ

Έχω ένα άλμπουμ φωτογραφίες - συνήθιζα κι' εγώ από μικρός να βγάζω φωτογραφίες - έχω ένα φάκελλο γεμάτο πόζες μου, στα δυο, στα πέντε, στα οχτώ, στα δώδεκα, στα είκοσι, στα τριάντα κι' ως σήμερα, και τον αδειάζω συχνά κι' απλώνω τις φωτογραφίες στο τραπέζι μου και τις κοιτάζω - και τις μετρώ και δε χάθηκε καμιά - για να μου θυμίζουν τις μέρες και τα κλέη μου κι' ύστερα αρχίζω να φοβούμαι και να θλίβομαι γιατί η κάθε μια είναι αλλουνού ανθρώπου και όλες μαζύ άλλες τόσες ιστορίες.

Αντρέας Νενεδάκης


ΓΥΑΛΙ ΣΑΝ ΝΑ 'ΤΑΝ

Φωτογραφία είσαι μιας στιγμής
που βγάλαμε μιαν άνοιξη ή χειμώνα
Ασπρόμαυρη μού έμεινες εικόνα
απο ένα ακόμα φιλμ της εποχής

Παγίδα μιας ατέλειωτης φυγής
- τι γρήγορα το φως που ταξιδεύει! -
Το αστέρι μας εκεί πια δεν σαλεύει
στο χάρτινο απόκομμα που ζεις
... ... ...
Φωτογραφία είσαι μιας ζωής
που θέλησα για μένα να κρατήσω
νομίζοντας πως έτσι θα την κλείσω
στα δίχτυα μιας ασπρόμαυρης στιγμής

Ηλίας Πολίτης / Αγνή Παλάντζα
(με τον Ηλία Πολίτη)

Τα περιστέρια ανεβοκατεβαίνουν ένα πράσινο ξεβαμμένο.
Δίπλα το σώμα σου. Τραβώ
φωτογραφίες. Η μηχανή αποτυπώνει το θνητό σου μέρος.

Νάσος Βαγενάς


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Ένα πρωινό
κοιτούσα τα πράγματα
αλλά δεν άξιζε τίποτα
να βάλω στη βαλίτσα.
Εκτός
από μια φωτογραφία που σε δείχνει
μικρή να γιορτάζεις
τα πρώτα
γενέθλια σου
μ' ένα καπέλο μυτερό
και μια πορτοκαλιά πετσέτα.
Εκεί βραδιάζει.
Ο ουρανός
πίσω σου αστράφτει κυανός
διαβάζοντας το μέλλον.
Κανένας δεν κινείται στο χαρτί:
μια γυναίκα σκύβει δίπλα σου
δεν κλαίει όμως
γιατί δεν μπορεί να υπολογίσει
τον κίνδυνο.
Εγώ δεν φαίνομαι.
Κρατάω τη μηχανή.

Βασίλης Κουγέας
-Του άλλοτε κατοικημένου-


ENA ΣΠΙΤΙ

...
Μια φωτογραφία: Ο άντρας κρατά το άλογό του
με σφιχτά χαλινάρια. Μια γυναίκα
κάθεται σε μια καρέκλα
κάτω από ένα μικρό και λεπτό σφεντάμι

Στέκονται πλάγια έξω από
το δωμάτιο
όπου τώρα γράφω αυτές τις λέξεις

Βγαίνω έξω στην πλαγιά
όπου έκατσαν

Εμψυχώνω τα περασμένα
Τα μέλλοντα, μέσα στην αυστηρή μεταχείριση
της αιώνιας απαντοχής μας από τη γη

Sten Jacobsson
-Σύγχρονοι Σουηδοί Ποιητές-
*μτφ: Βασίλης Παπαγεωργίου


ΠΑΛΑΙΑ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Όλες οι φωτογραφίες είναι αχειροποίητες εικόνες. Καθρέφτες μέσα στους οποίους σταμάτησαν για πάντα ψυχές λησμονημένες. Οι φωτογραφίες όλες μοιάζουν πολύ με τα πρόσωπα που μας κάνουν να τα φανταζόμαστε και πολύ λιγότερο μ' αυτούς που γνωρίζουμε και θέλουμε να τους ξαναδούμε στη φωτογραφία. Κάθε εποχή έχει φωτογράφους ανάλογους με την αξία των ζωγράφων της. Αυτό οι περισσότεροι νεότεροι φωτογράφοι δεν θέλουν να το παραδεχτούν, κι οι λιγότεροι, που 'ναι κι οι καλύτεροι, το πιστεύουν βαθύτερα.

Η φωτογραφία είναι ένα μηχανικό μέσον με το οποίο ο άνθρωπος καταφέρνει να πραγματοποιεί έναν πανάρχαιο πόθο του, που συνίσταται στο να θέλει να δει τα πράγματα ανεπηρέαστος από αισθήματα, συνήθειες, παραδόσεις και αδυναμίες. Το τεχνητό μάτι, που είναι ο φακός, καταφέρνει σε ελάχιστο χρονικό διάστημα ό,τι άλλοτε οι καλλιτέχνες κατάφερναν ύστερα από κοπιαστική και μακροχρόνια προσπάθεια.

Γιάννης Τσαρούχης
-η λέξη, τ.122-


ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Μια ευτυχισμένη Κυριακή του τριάντα τρία
κάναμε το αίσθημα σεμνή φωτογραφία
κι ύστερα κάτσαμε να φάμε στο τραπέζι μας ψητό
σαλάτα, φρούτο και βανίλια παγωτό

Ο Νίκος είχε άδεια απ' τη μονάδα
υπηρετούσε κάπου στην Ορεστιάδα
κι ο φωτογράφος μάς εφώναζε "σε λίγο το πουλί
απ' τον φακό μου θα σας στείλει ένα φιλί"

Σταμάτης Σπανουδάκης / Γιάννης Ξανθούλης
(με την Άλκηστι Πρωτοψάλτη)

Είχε γίνει ξαφνικά αφηρημένη και νευρική. Επινοούσε φιλικές υποχρεώσεις για να μη με συναντήσει τα βράδια. Μια μέρα της είπα χαριτολογώντας: "Αφού δεν σε βλέπω πια τόσο συχνά, δεν μου δίνεις μια φωτογραφία σου να την έχω στο γραφείο μου;" Mε κοίταξε παράξενα. "Να σου δώσω", είπε. Κι ύστερα, σα να το σκέφτηκε. "Όμως, να έχεις υπόψη σου αυτό που λέμε εμείς στη Ρωσία: πως αν δώσεις φωτογραφία, η σχέση διαλύεται και οι άνθρωποι χάνονται. Θέλεις να χαθούμε;" Γέλασα. "Δεν πιστεύω σ' αυτά", είπα. "Κι αν είναι να χαθούμε, θα ήθελα να 'χω μια φωτογραφία σου να σε θυμάμαι".

Μου την έδωσε εκείνο το βράδυ. Την ίδια την Ίννα δεν την είδα ξανά από τότε. Πώς να μην καταφύγω λοιπόν στον στωικισμό και τις δοξασίες του περί υπάρξεως των θεών, περί του πλέγματος των αιτιοτήτων, περί της ψυχής ως μέρος του θεϊκού πνεύματος που διαπερνά τα πάντα; Ήμουν χτυπημένος κατάστηθα απ' τον ντετερμινισμό. Κι ενώ διάβαζα του Αλεξάνδρου Αφροδισιέα το "Περί ειμαρμένης", η Ίννα απ' τη φωτογραφία της μου έκλεινε παιχνιδιάρικα το μάτι.