παρα-κείμενα

εύθραυστο όνειρο

πού το πας

με προσοχή με προσοχή

μη ραγίσει

Γιάννης Ευσταθιάδης

--Κιβωτός-

ΓΙΑ ΝΑ ΙΔΕΙΣ ΚΑΛΑ ΟΝΕΙΡΑ

Για να ιδείς καλά όνειρα, μικρά παιδιά χρειάζονται με δάχτυλα ζαχαρωτά και κλωστίτσα του Μάρτη πιασμένη ολονυχτίς στις τριανταφυλλιές.

Και σύννεφο χρειάζεται, μια πρέζα θρυμματισμένων δαφνόφυλλων, λευκού λύκου κυνόδοντες κι ένα σπίτι σχολικής χαρτοκοπτικής δίχως θεμέλια πάνω απ' ορύγματα αβύσσου να αιωρείται.

Ωστόσο μένει, σ' αγέννητο χαρτί όλα τούτα να χωρέσεις. Να ανυψώσεις το κρεβάτι σου σε τέσσερις τάκους μυρτόξυλου και ν' ανοίξεις ιστίο λευκό το σεντόνι, χαράζοντας πορεία στα βορειανατολικά του ύπνου σου.

Αλλιώς, έτσι εξηγείται η ελεύθερη πτώση από του ονείρου τους βατήρες.

Γιάννης Αντιόχου

-Romeo and Juliet-

TEMPO DI MINUETTO

Κι όμως απόψε είδα στον ύπνο μου

ένα ωραίο όνειρο.

Μέσα στη βαθιά νύχτα κάποιος χτύπησε

τόσο αθόρυβα την πόρτα της κάμαράς μου,

σαν να μην ήταν ξύλινη,

αλλά από άφωνο μπαμπάκι.

Ξύπνησα ωστόσο

και ο ξένος μπήκε.

Τους Γάμους τον Φίγκαρο τους ξέρεις;

— Μα φυσικά.

Ήταν ένα Χερουβείμ!

... ... ...

Και το Χερουβείμ κάθισε κοντά μου στην πολυθρόνα

πάνω σ' ένα μαξιλάρι από αφρολέξ

τόσο ανάλαφρα,

όσο μια πεταλούδα

σ' ένα μετάξινο λουλούδι.

Ορκίσου, μου ψιθύρισε

κι έσκυψε πάνω στο πρόσωπό μου,

για να μπορεί να μιλάει μόνο ψιθυριστά -

πως δεν θα φανερώσεις λέξη

από όσα θα σου εκμυστηρευτώ.

Ορκίστηκα αμέσως πρόθυμα

και ήμουν βέβαιος

πως τη φορά αυτή έπαιρνα όρκο ψεύτικο.

... ... ...

Jaroslav Seifert
*μτφ: Κάρολος Τσίζεκ
-Η γλυκειά συμφορά της ποίησης-

ARENARIA LEUCADIA

Το Arenaria Leucadia μού θυμίζει το όνειρο. Το όνειρο που έχουμε όλοι. Όσο άπιαστο, όσο περίπλοκο κι' αν φαίνεται έχει τον τρόπο να επιβιώνει, να ξεπροβάλει, να είναι πάντοτε παρόν. Το όνειρο που μας κρατάει ζωντανούς. Το όνειρο μιας καλύτερης, μιας ανθρώπινης ζωής. Γιατί ας μην έχουμε αυταπάτες ότι μας έμεινε και τίποτε άλλο. Μόνο το όνειρο. Το όνειρο που δεν θα μας προδώσει ποτέ. Στην εποχή του μίσους, της υπερβολής, του δήθεν, του εγώ της ισοπέδωσης. Γύρω μας που η μοναξιά σηκώνει κεφάλι, οι φίλοι μας χάθηκαν και η αβεβαιότητα λέει καλημέρα. Όλοι ζούμε με ένα όνειρο. Που έχει ταυτότητα και πατάει γερά στα πόδια του. Κι' ας επιμένουν κάποιοι ότι το όνειρο δεν πρόκειται να γίνει ποτέ πραγματικότητα γιατί αρχίζει από 0 και τελειώνει σε 0, δηλαδή σε μηδέν. Αφήστε τους να λένε. Το Arenaria Leucadia αντιστέκεται. Και θα συνεχίζει να φύεται στην άμμο, βόρεια, της Λευκάδας. Γιατί είναι όνειρο...

Ηλίας Γεωργάκης

-Ορφέως 2-

Έκλεισε το καλοριφέρ σήκωσε τις κουβέρτες
άφησε τα όνειρα ακάλυπτα
"μπορώ να ζήσω και δίχως αυτά" είπε.

Γ.Ξ. Στογιαννίδης


ΕΡΧΟΝΤΑΙ ΤΑ ΟΝΕΙΡΑ

Μουσική τ' αστέρια που ξενυχτήσαμε
Όταν αποζητούσε φως η νύχτα της ψυχής
Μα δεν υπήρχαν παρά σκοτεινοί ήσκιοι
Και το κενό που αδειάζει τις αναμνήσεις
Ναι! η αφή για λίγο ακόμα θυμάται
Ύστερα βουβαίνεται κι αυτή
Έρχονται τότε τα όνειρα
Και η τυραννία τέλος δεν έχει.

Έρχονται
από μυστικούς διαδρόμους από κάμαρες από κρύπτες
Κρατούν κλειδιά ανοίγουν όλα τα συρτάρια
Σκαλίζουν τα φυλαγμένα γράμματα τις φωτογραφίες
Επιμένουν να σου θυμίζουν τούτο κι εκείνο
Και συ απλώνεις τα χέρια
Θέλεις να πιαστείς απ' τα περασμένα
Και την ίδια στιγμή το γνωρίζεις
Είναι όλα χαμένα

Μηνάς Δημάκης
-Ανθολόγιο στην ποίησή του-


Η ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΑΓΝΗΣ

Έχει ανοιχτά τα μάτια, όμως ακόμη βλέπει
και ξυπνητή κάτι απ' του ύπνου της την οπτασία
και μιαν οδυνηρή αλλαγή που απομακρύνει
την ευλογία του ονείρου που ήταν βαθύ και αγνό.
Κι η Μανταλένα η όμορφη να κλαίει αρχίζει
και μουρμουρίζει αναστενάζοντας λέξεις χωρίς ειρμό,
ενώ το βλέμμα της στο νέο προσηλώνει
που ήταν γονατιστός με πλεχτά χέρια, λυπημένος,
ασάλευτος, διστάζοντας κάτι να πει στην ονειροπαρμένη.

- «Αχ Πόρφυρε», έλεγε, «πριν από μια στιγμή
στην ακοή μου έτρεμε γλυκά η φωνή σου'
γινόταν πιο μελωδική σε κάθε τρυφερό σου όρκο,
και τα θλιμμένα μάτια σου έλαμπαν κι είχαν ζωή.
Πόσο άλλαξες, πόσο ωχρός και παγωμένος είσαι!
Με τη φωνή σου εκείνη πάλι μίλησέ μου,
μ' εκείνες τις αθάνατερ ματιές και τα παράπονα.
Αχ, μη μ' αφήνεις μόνη μες στη λύπη αυτή,
γιατί, αν πεθάνεις, πες μου τι θα γίνω εγώ, καλέ μου;»

Σαν φλόγα τότε, όσο ποτέ κανείς θνητός,
ο Πόρφυρος σηκώνεται στο ηδονικό άκουσμά της,
αιθέριος, ρόδινος, όμοιος με άστρο ακτινοβόλο
μέσα στα ζαφειρένια βάθη του ουρανού,
και περνά στ' όνειρό της, όπως το τριαντάφυλλο
που σμίγει τ' άρωμά του στο άρωμα βιολέτας,
ένωση αγάπης. Τη στιγμήν εκείνη αέρας κρύος ρίχνει
σαν του έρωτα συναγερμός, χιονόνερο, χαλάζι
στα κρύσταλλ. Η σελήνη της Αγίας Αγνής έχει πια δύσει.

Σκοτάδι, και λοξά η βροχή, χτυπώντας πέφτει.
- «Δεν είναι όνειρο, καλή μου, Μανταλένα».
... ... ...

John Keats
-Το Εντευκτήριον-
*μτφ: Στυλιανός Αλεξίου


EROICA
κεφ. ΙΧ

Μα τώρα πια η Μόνικα δε διασκέδαζε με τέτοιες σαχλαμάρες. Μια φυγή, αυτό ποθούσε, να ξεφύγει από κάτι που ωρίμασε και φοβερίζει.

Είδε κι ένα όνειρο περίεργο. Ούτε η Τσελίνα μπόρεσε να το εξηγήσει. Και η Τερέζα βέβαια θα ξανάπε πως δεν πρέπει να ονειρεύεται μια και δεν ξέρει τ' είναι τ' όνειρό της.

Ονειρεύτηκε πως ξύπνησε, δεν καταλάβαινε από τι, από μια πρόσκληση επιταχτική μέσα στη νύχτα. Πέρασε πάνω από την Τερέζα που κοιμόταν κι έτσι, αλαφροπατώντας στις μύτες των ποδιών, βρέθηκε στο μυστικό της περιβόλι (αυτό που τώρα πια μαράθηκε) μπροστά στη λίμνη με τα νούφαρα. Δεν ήταν όμως νούφαρο αυτό που πρόβαλε στη μέση της λιμνούλας. Κάποιο κλωνάρι ανέβαινε σιγά και στην κορφή του ένα μπουμπούκι ανοιγότανε - αργά, φύλλο με φύλλο, φαντασματικό, αθόρυβο σαν άστρο. Η χαμηλή σελήνη σάρωνε τη γλαρή επιφάνεια του νερού. Κι όπως εκείνη έσκυψε πάνω από τη λίμνη, είδε στο βάθος της να καθρεφτίζεται το δέντρο με τα λυγιστά σαν πίδακας κλωνιά — κι ήταν ο φύλακας του λουλουδιού ολόκληρη τη νύχτα. Ως ότου, τα χαράματα, χλώμιασε η σελήνη...

Τα μάτια της ήταν βαθουλωτά και γυάλιζαν καθώς το διηγόταν. Κι έλεγε ακόμα μήπως δεν ήταν ψες τη νύχτα πού είδε τ' όνειρο, ίσως πρίν από χρόνια — και πάσχιζε να θυμηθεί μήπως αντί λουλούδι ονειρεύτηκε ένα σύννεφο χρυσό ή κάποιο μακρυνό αστέρι, τόσο γλυκά σελάγιζε. Μα δε θυμότανε να πει τι ήταν.

Κοσμάς Πολίτης


ΕΤΣΙ Σ' ΑΓΑΠΗΣΑ

Έτσι σ' αγάπησα,
σαν όνειρο γλυκό που δεν τελειώνει
Κι όταν στα χέρια μου σφιχτά σε κράτησα
είδα καινούργια εποχή, να ξημερώνει.
Έτσι σ' αγάπησα...

Έτσι σ' αγάπησα κι όμως με πρόδωσες
και ζω συνέχεια με μια απορία
Αν είσαι όνειρο μέσα στα όνειρα
κι ένα ταξίδι μου στη φαντασία

Χρήστος Νικολόπουλος / Λευτέρης Χαψιάδης
με τον Διονύση Θεοδόση
-(και live)-

Κάθε καφές κι ένα καινούργιο όνειρο
προορισμένο σε μιαν ώρα να στεγνώσει.

Γιώργος Ιωάννου


ΕΙΡΩΝΕΙΑ ΤΟΥ ΣΤΙΧΟΥ ΜΟΥ ΣΜΙΛΗ

αν όλα τούτα είναι σκιές
εμείς πού είμαστε τάχα;
κι ο έρωτας,
το ποίημα
η αγωνία του η κρυφή
πού απαγκιάζουν έξω από το αμπάρι τους;
σε ποιανού όνειρο μέσα είμαι είσαι άραγε;
πού θα μας βγάλει ο καιρός που θα φανερωθούμε;

μεσολαβεί ευπροσήγορο κενό
χρόνου, χώρου, ιδεών
προσάναμμα αστραπής τρίτου προσώπου
στου μηδενός τον ύπτιο δεκαπεντασύλλαβο

τα δόντια σου ηδονή
τα μάτια σου επίγειος ουρανός
η καρδιά σ’ άλλο όνειρο ερωτευμένη
μέσα στο ήσυχο χρυσαφί κενό της μοναξιάς

σ’ άλλων ερωτευμένων τα νικηφόρα όνειρα
θ’ ανταμώνουμε κυματισμούς ηδονικών βλεμμάτων

Τάσος Κάρτας


ADAGIO

Πιστεύεις στα όνειρα;
— Πάει καιρός που δεν τα πιστεύω.
Κι εγώ απ' τ' όνειρο έχω ξυπνήσει
και πατώ στέρεα στη γη.
Κι όμως!

Και τι απέγινε ο όνειροκρίτης που σου χάρισα;
— Είναι πολύς καιρός που άνοιξα, καλέ μου,
το θυμητάρι εκείνο για τελευταία φορά.
Δεν κέρδισα, η έρμη, τίποτα στη ζωή,
εκτός μόνο από θλίψη.
Και λίγα δάκρυα από πάνω.
Κι όμως!

Και τι λεν γι' αυτό οι ποιητές;
— Αυτοί λεν μόνο ψέματα!
Ήξερα έναν.
Ποτέ δεν έβλεπε τίποτα στον ύπνο του,
πάντα σχεδόν κοιμότανε σαν ψόφιος.
Όμως όταν ξυπνούσε το πρωί
κι έβαζε τις παντόφλες του,
διηγόταν ένα εξαίσιο όνειρο.

Εγώ κοιμάμαι άσχημα αρκετά
κι όταν με παίρνει ο ύπνος,
βρίσκομαι σ' ένα περιβάλλον αλλόκοτο τελείως.
Κάποτε με τρομάζει
και στην καλύτερη περίπτωση δεν είναι ευχάριστο.
Ποτέ στον ύπνο μου δεν περπάτησα
ανάμεσα σε ρόδα.
Κι όμως!

Παρ' όλα αυτά ευγνωμονώ τη νύχτα
για τις σπάνιες στιγμές
που μέσα στη σιωπή της και μέσα στο σκοτάδι της
συναντώ τους νεκρούς
που αγάπησα στη ζωή μου.
... ...

Jaroslav Seifert
*μτφ: Κάρολος Τσίζεκ
-Η γλυκειά συμφορά της ποίησης-


ΩΣΕΙ ΧΟΡΤΟΣ

Το πιο αξιοσημείωτο αυτού του μπερδέματος είναι ότι άρχισα να αναθεωρώ τις δια βίου πεποιθήσεις μου περί ονείρων. Ως τώρα πίστευα ότι τα όνειρα επ' ουδενί μπορούν να είναι εργαλεία πρόρρησης, όπως πολλοί νομίζουν. Μάλλον σαν κάτοπτρα και ερμηνευτές των παρελθόντων θα έπρεπε να εκλαμβάνονται, ανάποδοι καθρέφτες που αρκεί μια κίνηση να τους φέρεις στα ίσα για να ατενίσεις την εικόνα απαραμόρφωτη.

Στην προσπάθειά μου να σκεφτώ ψυχραιμότερα κατάλαβα ότι όχι μόνο τα μέλλοντα, αλλά ούτε τα παρεληλυθότα μπορούν να εξηγηθούν με τα όνειρα. Κατέληξα, τελικά, στο θλιβερό συμπέρασμα ότι τα ονείρατα έχουν τη δική τους παντιέρα. Ακόμη κι αν αναφέρονται σε πράγματα που ζήσαμε, θα ζήσουμε ή θα ζούσαμε τάχα, υπενθυμίζουν, με γριφώδη για τη λογική μας τρόπο, τα παρόντα, κάνουν δηλαδή τη μόνη δουλειά για την οποία φαίνεται ότι τάχτηκαν.

Παναγιώτης Κουσαθανάς
-Το Δέντρο, τ.153/154-


ΟΝΕΙΡΟ ΗΤΑΝΕ

Ο ουρανός ανάβει τα φώτα -
τίποτα πια δε θα 'ναι όπως πρώτα
Ξημέρωσε πάλι

Ξυπνάω στο φως τα μάτια ανοίγω
για λίγο νεκρός χαμένος για λίγο
Ξημέρωσε πάλι

Κι έχεις χαθεί μαζί με τον ύπνο
μαζί με του ονείρου τον πολύχρωμο κύκνο
Μην ξημερώνεις ουρανέ

Άδεια η ψυχή μου, το δωμάτιο άδειο
κι από τ' όνειρό μου ακούω καθάριο
το λυγμό της να λέει: όνειρο ήτανε,
όνειρο ήτανε...

Θα ξαναρθείς
μόλις νυχτώσει
και τ' όνειρο πάλι
την αλήθεια θα σώσει
... ...

Αλκίνοος Ιωαννίδης
(και με την Χάρι Αλεξίου)

Με όνειρα είσαι υφασμένη καρδιά μου.

Miguel de Unamuno
* μτφ. Ελένη Γκίνη


GLORIANA

Η ζωή —είναι υπέροχη—
ακολουθεί τα ίχνη μας
και χάνεται αργά στο βάθος
των ονείρων μας.

Των ονείρων μας.
Υπάρχει πάντα ένας τρόπος
να μιλάς γι' αυτά
σαν το κρυφό τους νόημα
να έχει αποκαλυφθεί μόνο σε σένα,
αν και το μόνο εκφράζει
αρκετά λακωνικά
πόσο δεν έχει.
........

Χάρης Βλαβιανός
-Ποίηση τ. 6-


ΣΤΟΝ ΥΠΝΟ ΠΗΓΑΙΝΟΝΤΑΣ
[ΜΕ ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΟΧΡΩΜΕΣ ΓΑΖΕΛΕΣ]

«Στο καλό» είχε πει η Γιαέλ
πηγαίνοντας στον ύπνο.
Χωρίσαμε.
Κι άρχισε το ταξίδι, χώρια-χώρια
καθείς κατά το όνειρο.
_______ [Η Γιαέλ με φθινοπωρινόχρωμες γαζέλες σεργιανούσε
_______ ίχνος ονείρου στο πρόσωπο με σεργιανούσε]
Όμως εγώ στ' Όνειρο αυτό πώς ήρθα;
Στο Πουθενά αυτό
το άγνωστο σε μένα... Ξάφνου
σμίγομε
στα όνειρα μας μέσα. Χώρια-χώρια
την ίδια τη στιγμή
κι έτσι από δυο φορές.
Στου Ύπνου τον κήπο τον κρυφό τους εαυτούς μας
βρίσκομε
που ώρες έσιγούσαν.......

Mehmet Yasin
*μτφ: Ανθή Καρρά

- Ποίηση, τ. 14-


ANTIZΩΗ

Θέλω μόνο να κρατήσω τα όνειρα που με ξύπνησαν από τα εφτά έως τα τριάντα μου χρόνια, σ' αυτό το μυστηριώδες χωριό την Μανορά, που ίδρυσε ο μαστρο-Γασπάρ Κριστάλδο στην καρδιά της πολιτείας του Ιτούρμπε. Όταν τα θυμάμαι, όταν γράφω γι' αυτά, είναι σαν να αναμασάω λύπες που μοιάζουν με την αργή περιπλάνηση των βοδιών κάτω από τον ζυγό των αμαξιών που πηγαίνουν γεμάτες από τεράστια φορτία ζαχαροκάλαμου, κατ' ευθεία για την αυθορμησία.

Augusto Roa Bastos
* μτφ: Σόνια Κουμαντάρου-Πρεβελάκη
-Ευθύνη, τ.302-


ΚΥΜΑ ΤΟ ΚΥΜΑ

Ελαφρώνει το σώμα ο ύπνος ο αμέριμνος
και κοχύλια γεμίζει τώρα η έρημος
Απροσδόκητα μπήκες στη σχισμή των ονείρων μου
και του αγγέλου το σώμα κουλουριάζεται γύρω μου

Τρεμοπαίζει η σιωπή πριν χαθεί η σελήνη
και του αγγέλου τα δάκρυα ανεμώνες και κρίνοι
Το παράδοξο θαύμα την ψυχή δυναμώνει
ένα όνειρο απλά πώς μπορεί και μας σώνει

Κύμα το κύμα η πέτρα λιώνει
του ονείρου η αύρα μάς ενώνει

Γιώργος Ζήκας
(με την Ελευθερία Αρβανιτάκη)

Αν θυμηθείς τ' όνειρό μου
σε περιμένω να 'ρθείς

...μ' ένα τραγούδι του δρόμου να 'ρθείς, όνειρό μου.

Μίκης Θεοδωράκης / Νίκος Γκάτσος


ΟΙ ΕΠΤΑ ΕΠΟΧΕΣ

Στο πρώτο πρώτο μου όνειρο μού εμφανίστηκε ο κόσμος
Το αλμυρό, το πικρό, το γλυκό, το απαγορευμένο
Στο δεύτερο ήμουνα ήδη στη γη

Ανθρώπινη, θνητή - δεν αρκούσε απλά να βλέπω κάτι
-αγριεμένη μέσα μου-,

έπρεπε να τα’ αγγίζω κιόλας, να το περιέχω

Louise Gluck
*μετ: Δήμητρα Κωτούλα


ΜΟΝΟΝ ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΟΝΕΙΡΑ
ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ Ο ΤΕΛΕΙΟΣ ΕΡΩΤΑΣ

Έλα πάλι στα όνειρά μου απόψε...

Έλα πριν να πέσει η πάχνη.
Πριν να σύρει το γυάλινο ξίφος της
η σκοτεινή αυγή.
Πριν να ματώσουν τα βλέφαρα.

Έλα και γίνε εσύ το κλειδί που ανοίγεις τις πόρτες.
Και γίνε η βροχή και ο κρύος αγέρας.

Θανάσης Κωσταβάρας


ΜΑΤΙΑ ΓΑΛΑΝΑ, ΜΑΥΡΑ ΤΑ ΜΑΛΛΙΑ

Γελάει. Τον φιλά και γελάει.
Εκείνος λέει:
- Τη νύχτα, δεν τον βλέπετε στα όνειρά σας.
Το γέλιο σταματά. Τον κοιτάζει, σαν να τον είχε πάλι ξεχάσει. Λέει:

- Πράγματι, ακόμη δεν τον βλέπω. Δεν βλέπω κανέναν συγκεκριμένο ακόμη. Τα πράγματα που είναι σημαντικά, αργούν να επιστρέψουν στα όνειρά μας.

Μarguerite Duras
*μτφ: Έφη Κορομηλά


Σ' ΕΧΩ, ΔΕ Σ' ΕΧΩ

Σ' έχω δε σ' έχω, σε κρατώ δε σε κρατώ
Ελπίζω δεν ελπίζω, σ' ονειρεύομαι
...
Σ' αγγίζω δε σ' αγγίζω, σ' ονειρεύομαι

Κώστας Λειβαδάς / Λία Χατζοπούλου