παρα-κείμενα

Τα χάρτινα καράβια μας,
παιδί, τα 'χω ετοιμάσει
γουστόζικα, σαν πως τα θες

Σωτήρης Σκίπης


"OCEANIA"
II

Ένα πρωί μου, τότε,
πέρασαν τρία χρόνια,
ένα πρωί μου ανοίγοντας το στόρι
προς τη μεγάλη θάλασσα
και τα οραματικά μου κυανά,
είδα ένα ωκεάνιο βαπόρι
σαν βασιλεύς των θαλασσών ν' αργοπερνά
και πίσω του, πουλιά παντοτινά,
οι γλάροι οι ποντοπόροι
κύκλους νοσταλγικούς, παραβολές,
υπερβολές κι ελλείψεις να χαράζουν
-υπερβολές κι ελλείψεις!-
σε σταθερήν απόσταση απ' το γίγαντα
σαν να τους μαγνήτιζαν τα κύματα...

Το πλοίο τ' ωκεάνιο κατάντησε ονειρόπλοιο...
Κατάντησε ονειρόπλοιο το πλοίο
κι έγινε στίχος, σύνθεσις.
Ταξίδεψε, ταξίδεψε
τη λίγη του πραγματικού
και μετρημένη θάλασσα
και κάπου, αφού συνάντησε
τις στήλες τις Ηράκλειες,
τις πέρασεν, ολίσθησε
και πήρε πια κατεύθυνση
την αιωνία ευθεία
στην αιωνία θάλασσα,
στο Μέγα Ωκεανό της Φαντασίας...
... ... ...

Αλέξανδρος Μπάρας
Αλέξανδρος Μπάρας, μια παρουσίαση από τον Γιώργο Βέη-


ΚΑΡΑΒΙ

Χρόνια επάνω στο παράξενο καράβι
Που με φέρνει μέσ' απ' τις πιο άγονες χώρες
Τα πρόσωπα είναι ταραγμένα, τα λόγια χωρίς ηχώ,
Η αϋπνία μάς διαπερνάει, τεράστια και πράσινη η καταιγίδα,

Χρόνια είχα αμφιβολίες για τα μέσα μου
Ήμουν βέβαιος για την ανηθικότητα της δυστυχίας,
Έχασα το κανάλι ή το κατώφλι αυτού του κόσμου
Γλιστρώ σαν μέσα από ένα μάτι κλειστό,

Χρόνια η χώρα που διασχίζουμε πεθαίνει
Κι ο θηριώδης κυβερνήτης μένει οδηγός
Χρόνια κι ενάντια σε κάθε ελπίδα ελπίζω

Ένα λιμάνι' κι ήξερα ότι έξω η νύχτα μου
Με το μοναδικό αστέρι χρειάζεται οδύνη
Ενέργεια και σκίρτημα πικρής σάρκας.

Pierre Jean Jouve
*μτφ: Θανάσης Χατζόπουλος


Η ΜΕΓΑΛΗ ΧΙΜΑΙΡΑ

Πήρε τις αποφάσεις της, γαλήνεψε. Σήκωσε' το κεφάλι, κοίταξε γύρω της• κι είδε πως χωρίς να το καλατάβη είχε φτάσει στον ποταμό, στο λιμάνι. Περπάτησε στο μάκρος του ντόκου, κοιτώντας τα βαπόρια που ησύχαζαν, ύστερ' απ' τη δουλειά τής μέρας. Ο ήλιος είχε βασιλέψει πέρα, πίσω απ' τον ποταμό, στα νερά του ωκεανού. Πορφυρός ήταν ο δυσμικός ορίζοντας• κι απάνωθέ του ο ουρανός πρασινωπός. Στάθηκε μια στιγμή ν' ανασάνη το αποσπερνό αγιάζι, που ερχόταν απ' τη μεριά της θάλασσας. Κι είδε ένα βαπόρι που ανάπλεγε το ρέμα του ποταμού. Ένα μεγάλο μαύρο βαπόρι, βαρυφορτωμένο και χαμηλό πάνω στο νερό. Προχωρούσε προς το αγκυροβόλι του με σιγανή μεγαλοπρέπεια, λες κι ήταν κουρασμένο ύστερ' από μακρύ θαλασσοπάλεμα.

Απόμεινε εκεί, να το κοιτάη. Με αγκομαχητά της πορπέλας και τριξίματα των κάβων το καράβι πλεύρισε, αγάλι αγάλι, στο μάκρος του χαμηλού ντόκου. Η τσιμινιέρα του ήταν κίτρινη, μ' ένα γαλάζιο αστέρι στη μέση. Στην πρύμη δεν είχε ισαρισμένη παντιέρα.

Τα μάτια της έπεσαν στη μεριά της πρύμης, όπου ήταν γραμμένο τ' όνομα του βαποριού: ΧΙΜΑΙΡΑ. «Παράξενο όνομα. Ξιμαιπά, Ξιμαιπά! Ποιανής βάρβαρης γλώσσας να είναι αυτή η κακόηχη λέξη: Ξιμαιπά.»

Μ. Καραγάτσης


ΚΑΡΑΒΙ ΜΕ ΣΗΜΑΙΑ ΞΕΝΗ

Καράβι με σημαία ξένη
που πας ταξίδι μακρινό
αγάπη πια δε με προσμένει
το σπίτι άδειο κι ορφανό
Αγάπη πια δε με προσμένει
μαζί σου πάρε με, να μην πονώ

Μπουένος Άιρες, Νέα Υόρκη,
Βομβάη, Τόκιο, και Μπαρμπαριά
ψεύτικα όνειρα, ψεύτικοι όρκοι
αχ να τα ξέχναγα εκεί μακριά

Γρηγόρης Μπιθικώτσης / Κώστας Βίρβος
- με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση

Να δω δε θέλω το καράβι που σε παίρνει

Jose Maria Alvarez
*Μτφ: Ηλίας Ματθαίου


ΚΑΘΑΡΗ, ΑΝΩΝΥΜΗ ΝΥΧΤΑ

Όταν το σκοτάδι αγγίξει τα μαλλιά σου
θέλω να στέκομαι ακόμη εδώ
στον άγριο βράχο.
Θέλω να κοιτάζω τ' αστέρια,
πώς πλησιάζουν πάλλοντας,
και τα κινούμενα φώτα των μακρινών καραβιών.

Caj Westerberg
* Απόδοση: Mαρία Μαρτζούκου
-Δώδεκα Φινλανδοί ποιητές-


ΤΑ ΠΛΟΙΑ

...φθάνουν και πλέουν στα δικά μας τα νερά,
σαν οπτασίες άυλες, σαν όνειρα,

με τις πολύχρωμες σημαίες ανοιγμένες,
και στους δικούς μας τους στενόχωρους λιμένες

δεν σταματούν. Ήρεμα, μεγαλοπρεπώς,
απομακρύνονται και φεύγουν δια παντός,

δόξα στην πλώρη τους και άνεμος στην πρύμνη,
κι από το πέρασμά τους τίποτα δεν μένει,

μόνο ένας ήχος νοερός σαν μουσική
που στην ανάμνηση μας μέσα κατοικεί.


Λίνα Νικολακοπούλου
-από συνέντευξη στο DNA-


ΚΑΡΑΒΙΑ ΑΛΗΤΕΣ

Καράβια αλήτες μας σφύριξαν κάτι,
μας είπαν ελάτε, μας κλείσαν το μάτι.
Μπροστά μας περνάνε, μα δε σταματάνε -
τα άσπρα πανιά τους δεν ήταν για μας.

Μάνος Λοΐζος / Φώντας Λάδης

.


Θυμάσαι που σου 'λεγα, όταν σφυρίζουν τα πλοία μην είσαι στο λιμάνι

Μανόλης Αναγνωστάκης


ΠΛΑΓΙΑ ΒΡΟΧΗ
Ι

Δεν ξέρω ποιον ονειρεύομαι...
Ξάφνου στο λιμάνι όλο το θαλασσινό νερό είναι διάφανο
και βλέπω στο βυθό, σαν μια τεράστια στάμπα που να ήταν εκεί ξεδιπλωμένη,
όλο το τοπίο αυτό, δεντροστοιχία, πύρινο δρόμο στο λιμάνι αυτό,
και τη σκιά από ένα πλοίο πιο αρχαίο απ' το λιμάνι που περνά
ανάμεσα στ' όνειρό μου του λιμανιού και στ' όραμά μου του τοπίου αυτού,
με πλησιάζει και μπαίνει μέσα μου βαθιά,
και περνά στην άλλη της ψυχής μου την πλευρά...

Fernando Pessoa
-Νέα Συντέλεια: Ωδές και Ποιήματα-
* μτφ: Αντρέας Παγουλάτος


ΟΠΟΥ ΚΑΙ ΝΑ ΤΑΞΙΔΕΨΩ Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΕ ΠΛΗΓΩΝΕΙ
(ΜΕ ΤΟΝ ΤΡΟΠΟ ΤΟΥ Γ.Σ.)

Στο μεταξύ η Ελλάδα ταξιδεύει ολοένα ταξιδεύει
κι αν "ορώμεν ανθούν πέλαγος Αιγαίον νεκροίς"
είναι εκείνοι που θέλησαν να πιάσουν το μεγάλο καράβι
με το κολύμπι
εκείνοι πού βαρέθηκαν να περιμένουν τα καράβια που δεν
μπορούν να κινήσουν
την ΕΛΣΗ τη ΣΑΜΟΘΡΑΚΗ τον AMΒPAKΙKΟ.
Σφυρίζουν τα καράβια τώρα που βραδιάζει στον Πειραιά
σφυρίζουν ολοένα σφυρίζουν μα δεν κουνιέται κανένας
αργάτης
καμιά αλυσίδα δεν έλαμψε βρεμένη στο στερνό φως που
βασιλεύει
ο καπετάνιος μένει μαρμαρωμένος μες στ' άσπρα και στα
χρυσά.

Οπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει~
παραπετάσματα βουνών αρχιπέλαγα γυμνοί γρανίτες...
Το καράβι που ταξιδεύει το λένε ΑΓΩΝlΑ 937 ...

α/π Αυλίς, περιμένοντας να ξεκινήσει.
Καλοκαίρι 1936

Γιώργος Σεφέρης


Ο ΜΕΓΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ

Τα πράγματα που ο Ανδρέας ηγάπα υπεράνω όλων των άλλων, ήσαν κατά σειράν, αι ηδοναί του έρωτος, η ποίησις και τα μεγάλα ταξίδια - όμως όχι εκείνα που επιτρέπουν, απλώς, την μουσειακήν, τρόπον τινά, διαπίστωσιν και ταξινόμησιν του λεγομένου "εντοπίου χρώματος", αλλά τα επιτρέποντα την προέκτασιν, την προβολής και την συμμετοχήν εκάστου "ενός", εκάστου "εγώ", εκάστου ατόμου, διά της βιουμένης προσωπικής κατανοήσεως της ολοκληρωτικής ουσίας και της οικουμενικής εννοίας, εις την καθολικότητα και τον πλήρη ρυθμόν του Κόσμου. Ούτω, με πρώτον μέλημα τον έρωτα και με σύντροφον την ποίησιν - ήτις, εις την βαθυτέραν της απόστασιν, δεν διαφέρει πολύ από τον ίμερον - ο Ανδρέας Σπερχής, είχε πραγματοποιήσει πολλά ταξίδια εις την Δύσιν και την Ανατολήν, εξ ων το ανωτέρω ρηθέν, υπήρξε το μεγαλύτερον. Μετά την ατυχή έκβασιν της ερωτικής του περιπετείας εις τας Αθήνας, επιστρέψας εις το Λονδίνον, απεφάσισε να επιβιβασθή επί του "Μεγάλου Ανατολικού" ...

Ανδρέας Εμπειρίκος


ΤΑ ΠΛΟΙΑ ΤΩΝ ΕΡΩΤΩΝ

Όταν ο άνεμος φυσά κι οι άνθρωποι σωπαίνουν
κάτι σκιές με προσπερνούν στις έρημες μαρίνες
τα πλοία των ερώτων μας μου δείχνουν που πεθαίνουν
και τραγουδούν στην πλώρη τους νεράιδες και σειρήνες

Πάνω στον πάγκο ενός καφέ τα βρόχινα τους μάτια
για τα ναυάγια με ρωτούν και της ζωής το ψέμα
κι εγώ δειλά τους απαντώ κοιτώντας τα κατάρτια
η δύση κι η ανατολή έχουν το ίδιο αίμα

Έτσι στα καθημερινά αμήχανοι γυρνάμε
παιδιά που παίζουν στη βροχή με τρυπημένη μπάλα
μα κάποιος γέρος ναυτικός μας είχε πει θυμάμαι
πως πάντα μέσα μας θα ζουν τα μπάρκα τα μεγάλα

Τρικάταρτο η αγάπη σου και ο καιρός αρμύρα
μια Κυριακή σ΄ αντίκρυσα και μού ΄κλεψες το φως μου

ό,τι με πνίγει ν΄αγαπώ είν΄η δική μου μοίρα
καλά ταξίδια, μάτια μου, στις θάλασσες του κόσμου

Θάνος Μικρούτσικος / Άλκης Αλκαίος